Yilning birinchi yarmida neft-kimyo sanoatining iqtisodiy faoliyati oltita asosiy xususiyatni ko‘rsatdi

Yaqinda Szyansi provinsiyasining Nantong shahrida o‘tkazilgan 2025 yilgi Milliy neft va kimyo sanoati iqtisodiy vaziyatini tahlil qilish konferensiyasida jurnalistlar petro-kimyo sanoatining joriy yilning birinchi yarmidagi iqtisodiy faoliyati asosan barqaror bo‘lib, oltita asosiy xususiyatni namoyon etganini bilib oldilar.

Birinchidan, xom neft ishlab chiqarish, importi, qayta ishlash hajmi va iste’moli yilma-yil oshdi. Bu o‘tgan yili xom neft importi, qayta ishlash hajmi va ko‘rinadigan iste’mol bir vaqtning o‘zida kamayganidan so‘ng, pasayishdan o‘sishga o‘tishni anglatadi.

Ikkinchidan, asosiy kimyoviy mahsulotlarning ham ishlab chiqarilishi, ham iste’moli o‘sdi, bu esa petro-kimyo mahsulotlari va kimyoviy materiallarga bo‘lgan bozor talabi barqaror ekanini ko‘rsatadi.

Uchinchidan, sohalar o‘rtasidagi tafovut kuchaydi. Kimyo sektori neft va gaz qidiruv hamda qayta ishlash sektorlariga qaraganda yaxshiroq natija ko‘rsatib, “ikki o‘sish va bir pasayish” holatini boshdan kechirdi: daromad hamda import va eksport hajmi yilma-yil oshdi, biroq foyda yilma-yil kamaydi. Neft va gaz qidiruv hamda qayta ishlash sektori esa daromad, foyda va import-eksport hajmida “uchta pasayish”ni qayd etdi.

To‘rtinchidan, import va eksport hajmning o‘sishi va narxlarning pasayishi tendensiyasini davom ettirdi. Ma’lumotlar shuni ko‘rsatdiki, jami import-eksport hajmi, import qiymati va savdo taqchilligi yilma-yil kamaygan, eksport qiymati esa atigi 0,4% ga biroz oshgan. Buning asosiy sababi global bozorda petro-kimyo mahsulotlari narxlarining pastligicha qolayotgani edi.

Beshinchidan, qayta ishlangan neft mahsulotlarining ishlab chiqarilishi ham, iste’moli ham kamaydi. Joriy yilda ilk bor qayta ishlangan neft mahsulotlarining umumiy hajmi, shuningdek benzin, kerosin va dizelning ishlab chiqarilishi ham iste’moli ham bir vaqtning o‘zida pasaydi. Bu yangi energiya avtomobillarining benzin bozoriga ta’siri va suyultirilgan tabiiy gazda ishlaydigan og‘ir yuk mashinalari tomonidan dizelning almashtirilishi bilan bog‘liq ekanini ko‘rsatadi; dizel iste’moli 13-Besh yillik reja oxirida cho‘qqiga chiqqan bo‘lsa, benzin iste’moli 14-Besh yillik rejaning o‘rtalarida, undan oldinroq cho‘qqiga chiqdi. Bundan tashqari, yilning birinchi yarmida xom neftni qayta ishlash hajmi yilma-yil 1,6% ga oshgan bo‘lsa-da, qayta ishlangan neft mahsulotlari ishlab chiqarilishi yilma-yil 5,4% ga kamaydi, natijada qayta ishlangan neft mahsulotlari chiqish darajasi 55,3% ni tashkil etdi, bu o‘tgan yilning birinchi yarmidagi 59,7% dan pastdir. Bu so‘nggi yillarda neft ishlab chiqarishni kamaytirish va kimyoviy ishlab chiqarishni oshirishga qaratilgan petro-kimyo sanoatining tezlashgan tarkibiy o‘zgarishlar va transformatsiya hamda modernizatsiya jarayoni samara berayotganini ko‘rsatadi.

Oltinchidan, xom neft va asosiy petro-kimyo mahsulotlari narxlari pasayishda davom etdi, bunga asosan Rossiya-Ukraina mojarosining davom etayotgan keskinlashuvi, Isroil-Falastin mojarosining kuchayishi, Eron va Isroil o‘rtasidagi to‘satdan yuzaga kelgan mojaro, shuningdek, zaif iqtisodiy o‘sish va ortib borayotgan noaniqliklar sabab bo‘ldi.

“Yilning birinchi yarmida petro-kimyo sanoati milliy energiya xavfsizligini ta’minlash, qishloq xo‘jaligida yaxshi hosilni kafolatlash hamda ichki bozorda ta’minot va narxlar barqarorligini saqlashga katta hissa qo‘shdi,” dedi Xitoy Neft va Kimyo Sanoati Federatsiyasi partiya qo‘mitasi kotibining o‘rinbosari va vitse-prezidenti Fu Syanşen. Yilning ikkinchi yarmida sanoat sifat va samaradorlikni oshirishga ustuvor e’tibor qaratishi, xarajatlarni kamaytirish, samaradorlikni oshirish, salohiyatni ishga solish va samarani optimallashtirishga e’tibor berishi kerak. Shu bilan birga, petro-kimyo sanoatini yuqori darajadagi va yashil rivojlanishga tezlashtirib o‘tkazish; “ichki aylanish” raqobatini qat’iy bartaraf etish va eskirgan ishlab chiqarish quvvatlarining tartibli ravishda chiqarib yuborilishini ilgari surish; 15-Besh yillik rejaga qarab harakat qilayotib, petro-kimyo qudratli davlatiga aylanish maqsadini qat’iy amalga oshirish; hamda xavfsizlikning asosiy chizig‘iga rioya qilib, ichki xavfsizlikni ta’minlash zarur.